Yeni bir şehre taşınmak heyecan verici fırsatlar sunsa da, bazen yasal prosedürler karmaşık bir hal alabilir. “İkamet kaydı” olarak da bilinen adres kayıt işlemi ise bunlar arasında en üst sıralarda yer alır. Peki ikamet kaydı nedir ve İstanbul’da yaşayan yabancılar için neden önemlidir?
İstanbul’daki Yabancı Vatandaşlar İçin Adres Kaydının Önemi
Adres kayıt sistemi, ikamet adresinin resmî olarak sisteme kaydedilmesi anlamına gelmektedir. Yabancı uyruklu vatandaşlar için güncel adresin sisteme kayıt ettirilmesi yasal olarak zorunlu olmakla birlikte, süreç İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve İlçe Nüfus Müdürlüğü tarafından yürütülür.
Yabancı uyruklu vatandaşlar için ikamet kaydı, yasal yükümlülükleri yerine getirmenin yanı sıra, banka hesabı açma, oturum iznini yenileme, elektrik, su ve doğal gaz gibi temel hizmetlerden yararlanabilme imkanı sağlar.
İşlem eksiksiz bir şekilde tamamlandığında ise yabancı vatandaşlar bu hizmetlerden faydalanamaz ve idari para cezaları ile karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle, özellikle belediye yönetmeliklerinin diğer şehirlere kıyasla daha detaylı olduğu bu şehirde işlemin doğru bilgilerle eksiksiz bir şekilde tamamlanması gerekir.
Yabancı Uyruklu Vatandaşlar İstanbul’da Adresini Nasıl Kaydettirebilir?
İstanbul’daki adres kayıt süreci, şehrin kalabalık nüfusu ve çok sayıda yabancının yaşaması sebebiyle diğer şehirlerden farklıdır. Buna örnek olarak, nüfus yoğunluğundan dolayı bazı ilçelerde artık yeni adres kayıt işleminin alınmaması verilebilir. Ayrıca İstanbul’da yatırım yoluyla oturum izni alma veya öğrenci muafiyetleri gibi istisnalar bulunur. Bu nedenle bu gibi detaylara hakim olmak olası karışıklıkların önlenebilmesi açısından oldukça elzemdir.
Yabancı uyruklu kişiler, Türkiye’ye geldikten ve oturum izinleri kendilerine ulaştıktan itibaren 20 gün içinde adreslerini sisteme kaydettirmekle yükümlüdür. İşlemin zamanında aamlnmas durumunda karşılaşılabilecek cezai uygulamalar çok katı olmasa da, kaydın yapılmaması temel hizmetlere erişimi ciddi şekilde kısıtlayabilir.
Yabancı uyruklu vatandaşların İstanbul’da adres kayıt işlemini nasıl tamamlayabileceği aşağıda aşama aşama ele alınmıştır:
1. Yabancı Kimlik Numarası Edinme Aşaması
Yabancıların adres kaydı yapmadan önce bir yabancı kimlik numarasının olması gerekir. Bu numara, oturum izni veya çalışma izni aldığınızda verilir.
2. Randevu Alma Aşaması
2024’ten beri randevular çevrimiçi olarak Göç Randevu® Sistemi üzerinden alınabilmekte oluğ, başvuru için randevu alınması zorunlu kılınmıştır.
3. Belge Hazırlama Aşaması
Yabancı uyruklu vatandaşların adres kayıt işlemi için gerekli belgeler bu şekildedir:
- Şahsın adına kayıtlı elektrik, gaz veya su faturası
- Oturma izni veya çalışma izninin aslı ve fotokopileri
- Gayrimenkul tapu senedinin ve DASK deprem sigortasının fotokopisi
4. Belge Teslim Aşaması
Randevu sırasında teslim edilen belgeler detaylı bir şekilde incelenir ve adres kaydı gerçekleştirilir. Adreste hâlihazırda başka kayıtlı sakinler bulunması durumunda, işlemin tamamlanması amacıyla vatandaş en yakın İlçe Nüfus Müdürlüğü’ne yönlendirilir.
5. Doğrulama Ziyareti Aşaması
Adres kaydının yapılmasından yaklaşık iki ay sonra, yetkililer genellikle doğrulama ziyareti gerçekleştirilerek, ziyaret sırasında kayıtlı adreste gerçekten ikamet edilip edilmediği kontrol edilir. Bu nedenle de bu aşamada belirtilen adreste bulunulması veya ikameti belgeleyen kanıtların sunulması gerekir.
Göçmenlerin İstanbul'da Adres Kaydı Yaptımasına İlişkin Kısıtlamalar
2022 yılından bu yana, İstanbul’daki bazı ilçelerde yoğun talep olması nedeniyle ikamet kaydı başvuruları bazı müdürlüklerde geçici olarak kapatılmıştır. Bu uygulama, adres kayıt sistemindeki yoğunluğu yönetmek ve mevcut kayıtlı sakinlerin işlemlerinin sorunsuz bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla hayata geçirilmiştir. Bu nedenle, göçmenlerin adres kayıt başvurularını planlarken mevcut kısıtlamaları dikkate almaları gerekmektedir. Kapanan müdürlükler ise bu şekildedir:
- Avcılar
- Bahçelievler
- Bağcılar
- Başakşehir
- Esenler
- Esenyurt
- Fatih
- Küçükçekmece
- Sultangazi
- Zeytinburnu
Not:Türkiye’de ikamet iznine ilişkin yeni yönetmeliklere göre, bu ilçelerde halihazırda kaydı bulunan yabancı uyruklu vatandaşlar ilgili bölgelerde yaşamını sürdürmeye devam edebilir ancak yeni başvurular sınırlandırılmıştır.
Ayrıca, Türkiye’de artık yalnızca kira sözleşmesi ile ikamet izni almak mümkün olmadığından dolayı adresini kaydettirmek isteyenler için bazı istisnalar uygulanmaktadır. Bu istisnalara dahil olan gruplar ise şu şekilde özetlenebilir:
- Vatandaşlık için asgari değerin üzerinde gayrimenkul satın alanlar
- Yerel üniversitelere kayıtlı öğrenciler
- Çalışma izni bulunan kişiler
- Hastanelerde kalan hastalar
İstanbul'da Adres Kaydı: Sık Yapılan Hatalar ve Yasa Dışı Kayıt Riski
Doğrulama ziyaretleri gerçekleştirildiğinden dolayı, apart otellerde, kısa süreli kiralamalarda veya uygun belgeler olmaksızın sadece bir oda kiraladığınız adresler dahil olmak üzere, ikamet etmediğiniz adreslere kayıt yaptırmamanız tavsiye edilmektedir. Çünkü kayıtlı adreste yaşanmamasının tespit edilmesi durumunda vatandaşın idari para cezasına çarptırılması mümkündür.
Bir diğer yaygın sorun ise, farklı uyruklardan birden fazla yabancının aynı adrese kayıt yaptırması veya bir yıl içinde aynı adrese beşten fazla yabancının kayıt yaptırmasıdır. Bu adresler genellikle konut yerine ticari olarak değerlendirilir, bu da kayıt başvurusunun reddedilmesine neden olur.
Ayrıca, yasa dışı yollardan adres kaydı yapılması oturum izninizin reddedilmesine neden olabilir. Bazı durumlarda, bu durum sınır dışı edilmeye veya Türkiye'ye yeniden giriş yasağına bile yol açabilir.
Bu nedenle, olası sorunlardan kaçınmak adına, gerçekten ikamet edilen bir adrese kayıt yaptırılması ve gerekli belgelerin sunulması gerekmektedir. Kayıt süreci hakkında belirsizlik yaşanması durumunda ise, Istanbul Homes ® gibi tüm yönetmeliklere hakim profesyonel emlak şirketleri ile işbirliği yapılması önerilmektedir.
İstanbul Homes olarak, gayrimenkul alımına ilişkin tüm yönetmeliklere hakim bilgili ekibimiz sayesinde, yatırımınızın her adımında size rehberlik sunuyoruz. İster İstanbul’a uyum sağlamaya çalışan göçmenlerden biri olun, ister bir metropol şehrine taşınarak yaşam tarzınızı değiştirmek istiyor olun; hayalinizdeki konutu portföylerimiz arasında bulabilirsiniz!